Türkçe
English
"Bu SCADA çok pahalı" derken aslında çoğu yönetici sadece lisans ücretini kastediyor. Saha gerçeğinde lisans toplam sahip olma maliyetinin (TCO) yaklaşık %25-30'udur. Geri kalan kısım gizli, kademeli ve uzun vadelidir.
Bu yazıda geleneksel ticari SCADA (Wonderware, iFix, Citect, FactoryTalk) ile açık platform yaklaşımının 5 yıllık gerçek maliyetini saha rakamlarıyla karşılaştırıyoruz.
Lisans modellerinde gizli kalemler
1. Tag bazlı ücretlendirme
Çoğu ticari SCADA "tag pack" satar: 500, 1000, 5000, 25000 tag. Tesisiniz yıllar içinde 1200'den 1700 tag'a çıktığında bir üst pakete geçmek zorundasınız. Tek tag artışı 8000 USD'a mal olabilir.
2. Client / kullanıcı lisansı
Aynı sistem 1 monitörde bedava, 5 monitörde her ek için 2500-4000 USD/yıl. Saha mühendisi telefondan açmak istediğinde "mobile add-on" başka bir kalem.
3. Runtime / sunucu lisansı
SCADA çalışan her sunucu için ayrı lisans. Redundancy (yedekli) yapı kurmak istiyorsanız ikinci lisans şart. Lisans yıllık değil ömür boyu olsa bile support kontratı yıllık 18-22% maliyetlidir; kontratsız yeni sürüm güncellemesi alamazsınız.
4. Eklenti modüller
- Tarihçeleme: ayrı lisans (Historian)
- Web client / mobile: ek modül
- Alarm bildirim (SMS/email): ek modül
- Reporting: ek modül (Crystal Reports, SSRS entegrasyonu)
- OPC sunucu: ek modül
- Veri tabanı (SQL Server) ayrı lisans!
5. Donanım yenileme (3-5 yılda bir)
SCADA sunucusu Windows Server, yedek üniteleri, RAID disk, UPS — toplamda 8-15K USD per sunucu. 5 yılda bir tekrarlanır.
6. Eğitim ve sertifikasyon
Her sürüm geçişinde mühendislerin sertifikalı eğitim alması ister. Kişi başı 2-4K USD, yılda 1-2 kez.
7. İntegratör bağımlılığı
Genelde kurulum, konfigürasyon, alarm tanımları üreticinin yetkili integratörü tarafından yapılır. Saatlik 80-150 USD; basit bir değişiklik (yeni cihaz ekleme, alarm eşik değiştirme) 800-1500 USD'lık iş emrine dönüşür.
5 yıllık TCO senaryosu — orta ölçek tesis
5000 tag, 4 operatör client, 1 redundant sunucu çifti, mobil erişim, raporlama, alarm bildirim:
| Kalem | Geleneksel SCADA (USD) | Açık Platform (USD) |
|---|---|---|
| İlk lisans | 42.000 | 0 |
| Yıllık support (5 yıl × 18%) | 37.800 | 15.000 (destek paketi) |
| Tarihçeleme modülü | 12.000 | 0 (TimescaleDB) |
| Mobile / web add-on | 8.500 | 0 |
| Alarm bildirim modülü | 4.200 | 0 |
| SQL Server lisansı | 11.000 | 0 (PostgreSQL) |
| Sunucu donanımı (2 adet) | 16.000 | 10.000 (Linux'ta daha hafif) |
| Sunucu yenileme (5. yıl) | 16.000 | 10.000 |
| Eğitim + sertifikasyon | 10.000 | 3.000 |
| Integratör değişiklikleri | 22.000 | 5.000 |
| 5 yıl TOPLAM | 179.500 | 43.000 |
Tasarruf: 136.500 USD (5 yıl) — yaklaşık %76
Açık platform yaklaşımı ne demek?
"Açık" tek bir kullanım modeli değil. NEOVUS Argus örneğinde:
- Tag sayısı kısıtsız
- Client/kullanıcı kısıtsız (lisans değil — kullanıcı yetkilendirme)
- Marka bağımsız protokol (Modbus, BACnet, KNX, OPC-UA, M-Bus)
- Açık veri katmanı (REST, MQTT publish, CSV export, Parquet arşiv)
- Linux + container desteği (Windows lisansına bağlı değil)
- PostgreSQL + TimescaleDB (ücretsiz, açık kaynak)
- İç ekibin temel bakım yapabilmesi (sürücü ekleme, alarm tanımı)
Ne zaman geleneksel SCADA mantıklıdır?
Açık platform her senaryoda doğru değildir. Geleneksel SCADA hâlâ mantıklı olan durumlar:
- Çok kritik regülatif uygulamalar (örn. ilaç GMP) — üretici sertifikalı sistem isteniyor olabilir
- İç IT ekibi yok ve dış destek bağımlılığı kabul edilebilir
- Mevcut sistemle entegrasyon ekstrem zor (proprietary protokol)
Mevcut SCADA'nızın yıllık support faturasını + tag sayısını paylaşın — sizin tesisinize özel 5 yıllık TCO simülasyonu çıkartabiliriz.